کرفس قمری (سلریاک ) NS Seed

🔬 توضیح علمی

نام علمی: Apium graveolens var. rapaceum
خانواده: Apiaceae (چتریان)
نام‌های دیگر: کرفس غده‌ای، کرفس ریشه‌ای، سلریاک، کرفس قمری

کرفس قمری یک گیاه دوساله است که به‌صورت یک‌ساله برای برداشت ریشه ضخیم و متورم آن کاشته می‌شود. این ریشه خوراکی دارای بافتی متراکم، طعم مطبوع شبیه ترکیب کرفس و جعفری، و ارزش غذایی بالایی است. بخش خوراکی گیاه ریشه‌ی متورم‌شده‌ی آن است که در خاک رشد می‌کند. برگ‌های آن شبیه کرفس معمولی اما کمی زبرتر و کوچک‌ترند.

این گیاه سرشار از فیبر، ویتامین K، ویتامین C، و مواد معدنی مانند فسفر و پتاسیم است. از نظر فیزیولوژیک، کرفس قمری به دماهای خنک و نور ملایم علاقه‌مند است و رشد آن در گرمای شدید مختل می‌شود.

🌱 شرایط رشد و نیازهای اکولوژیکی

• دما: بهترین رشد در دمای بین ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد است.
  دمای بالاتر از ۲۵ درجه باعث چوبی شدن بافت ریشه می‌شود.

• نور: مکان‌های نیمه‌آفتاب تا آفتاب کامل.

• خاک: خاک حاصلخیز، سبک و مرطوب با زهکشی مناسب و pH حدود ۶٫۵ تا ۷٫۵ بهترین محیط رشد است. خاک‌های سنگین و رسی رشد ریشه را محدود می‌کنند.

• آب: نیاز آبی بالا دارد؛ کم‌آبی باعث خشکی و ترک‌خوردگی ریشه می‌شود. آبیاری منظم با حفظ رطوبت یکنواخت خاک ضروری است.

• کوددهی: نیاز بالا به مواد آلی دارد. بهتر است در زمان آماده‌سازی زمین از کود دامی پوسیده (۳۰ تا ۴۰ تن در هکتار) استفاده شود. در مراحل رشد از کودهای نیتروژن‌دار و پتاسیم بالا برای تقویت ریشه بهره گرفته می‌شود.

🌾 روش کاشت

۱. تولید نشا

کرفس قمری معمولاً از طریق نشا کشت می‌شود چون جوانه‌زنی بذر بسیار کند است (۲ تا ۳ هفته طول می‌کشد).

• بذرها در اواخر زمستان یا اوایل بهار در خزانه یا سینی نشا کاشته می‌شوند.

• برای تسریع جوانه‌زنی، بذرها را می‌توان قبل از کاشت به‌مدت ۲۴ ساعت در آب ولرم خیساند.

• عمق کاشت بذر بسیار کم است (حدود ۰٫۵ سانتی‌متر).

• دمای مناسب برای جوانه‌زنی: ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد.

• نشاها پس از رسیدن به ارتفاع حدود ۱۰–۱۵ سانتی‌متر آماده انتقال به زمین اصلی هستند.

۲. کاشت در زمین اصلی

• فواصل کاشت:

  • بین بوته‌ها: ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر

  • بین ردیف‌ها: ۴۵ تا ۶۰ سانتی‌متر

• عمق کاشت: طوری که تاج گیاه کمی بالاتر از سطح خاک قرار گیرد تا از پوسیدگی ریشه جلوگیری شود.

☀️ فصل کاشت

• در مناطق معتدل و خنک: اوایل بهار تا اواخر اردیبهشت.

• در مناطق سرد: اواخر بهار تا اوایل تابستان.

• در مناطق گرم: بهتر است در پاییز یا زمستان کشت شود تا در دمای خنک رشد کند.

🌾 مراقبت‌های بعد از کاشت

• علف‌کشی: وجین منظم برای جلوگیری از رقابت با علف‌های هرز.

• آبیاری: منظم و یکنواخت، به‌ویژه در مرحله شکل‌گیری غده.

• کوددهی سرک: دو نوبت با کود نیتروژن (اوره یا نیترات کلسیم) در فواصل ۳۰ و ۶۰ روز پس از کاشت.

• برداشت: معمولاً ۱۲۰ تا ۱۵۰ روز بعد از کاشت انجام می‌شود. ریشه‌های متورم که قطر آن‌ها به ۸–۱۰ سانتی‌متر رسید، قابل برداشت‌اند.

🧄 نکات کاربردی

• برای افزایش کیفیت ریشه، برگ‌های زیاد را نباید در طول رشد حذف کرد، زیرا در تولید مواد فتوسنتزی مؤثرند.

• آبیاری زیاد در هفته‌های پایانی می‌تواند باعث شکاف در ریشه شود.

• پس از برداشت، می‌توان ریشه‌ها را در دمای ۰ تا ۴ درجه سانتی‌گراد و رطوبت ۹۰٪ تا چند ماه نگهداری کرد.

📘 جمع‌بندی علمی

کرفس قمری از سبزیجات ارزشمند با قابلیت تجاری بالا در مناطق خنک است. عملکرد آن در هر هکتار می‌تواند بین ۲۵ تا ۳۵ تن ریشه باشد. کیفیت مطلوب محصول در گرو خاک حاصلخیز، آبیاری منظم و دمای خنک است. این گیاه علاوه بر مصرف تازه، در سوپ، سالاد و غذاهای رژیمی کاربرد فراوانی دارد.